ทุเรียน — คู่มือดูแลทั้งปี

สร้างรากและโครงต้นให้แข็งแรงพอจะรับน้ำหนักผลในอนาคต

ต้นกำลังขยายพื้นที่ใบและวางโครงกิ่ง — สิ่งที่ทำผิดตอนนี้แก้ไม่ได้อีกเมื่อกิ่งแก่แล้ว

• ใบไหม้แดดหรือไม่ — ต้นเล็กยังต้องพรางแสงราว 50% และยังไม่ผ่าน hardening off
• สูงถึง 1.5–2.0 ม. และอายุเกิน 1–1.5 ปีหรือยัง — ยังไม่ถึงเกณฑ์นี้ห้ามเริ่มจัดโครงกิ่ง
• ใบชุดปัจจุบันแก่สมบูรณ์แล้ว หรือยังแดงเรื่ออยู่ — ตัดตอนใบอ่อนคือต้นชะงักยาว
• ใบใหญ่บาง อวบน้ำ ข้อปล้องยืดผิดปกติไหม — สัญญาณไนโตรเจนเกิน เพลี้ยไก่แจ้จะตามมา
• ปุ๋ยลงชิดโคนต้นหรือหว่านที่ชายพุ่ม — รากฝอยหากินอยู่แนวชายพุ่ม ไม่ใช่ที่โคน

ดึงต้นกลับจากสภาพหมดแรง ก่อนเริ่มรอบใบของปีถัดไป

ต้นใช้คาร์โบไฮเดรตสะสมไปกับผลจนหมด กำลังต้องการสร้างรากใหม่และใบชุดแรก

• กิ่งแห้งตายจากปลายกิ่ง (dieback) มากน้อยแค่ไหน
• ใบแก่เหลืองร่วงก่อนใบอ่อน = ขาดธาตุที่เคลื่อนย้ายได้
• ตัดแต่งกิ่งแห้ง/กิ่งเป็นโรค และล้างต้นแล้วหรือยัง

สร้างใบชุดใหม่ให้ครบและสมบูรณ์ เพราะใบคือโรงงานสะสมอาหารของรอบถัดไป

ต้นกำลังยืดข้อกิ่งและกางใบ — ช่วงนี้ต้องการไนโตรเจนสูงที่สุดของทั้งรอบ

• ใบชุดล่าสุดกางเต็มและเริ่มแก่หรือยัง (ราว 45 วันต่อชุด)
• ยอดอ่อนหงิกงอ ขอบใบแห้งไหม้ = เพลี้ยจักจั่นฝอยเข้าทำลาย
• ใบมีแผลฉ่ำน้ำคล้ายน้ำร้อนลวกในทรงพุ่มทึบชื้น = โรคใบติดเริ่มระบาด

ดันสมดุลในต้นให้พลิกจาก 'สร้างใบ' ไปเป็น 'สร้างตาดอก'

ต้นกำลังสะสมแป้งและน้ำตาลในกิ่ง ดันสัดส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนให้สูงขึ้น

• ใบชุดสุดท้ายแก่จัดทันก่อนหมดฝนหรือไม่
• ยังมีไนโตรเจนค้างในดินจนใบแตกไม่หยุดหรือเปล่า
• ช่วงงดน้ำ ต้นแสดงอาการใบสลดช่วง 10.00–14.00 น. แล้วฟื้นตอนเย็นหรือไม่

พาช่อดอกให้รอดจนผสมติดและกลายเป็นผลอ่อน

ต้นกำลังเลี้ยงช่อดอกซึ่งแย่งอาหารสู้ใบอ่อนไม่ได้ ถ้าใบอ่อนแตกแทรกดอกจะฝ่อร่วง

• มีใบอ่อนแตกแทรกขึ้นมาในช่อดอกหรือไม่ (มักตามหลังฝนหลงฤดู)
• ดอกแห้งฝ่อร่วงตั้งแต่ระยะไข่ปลา–มะเขือพวง = เพลี้ยไฟร่วมกับแดดจัด
• หลังดอกบาน 7–10 วัน ก้านเกสรตัวเมียแห้งร่วงเหลือผลอ่อนทรงกลม = ผ่านระยะหางแย้แล้ว

คัดจำนวนผลให้พอดีกับกำลังต้น แล้วเลี้ยงให้พูเต็มทุกผลที่เหลือไว้

ผลกลายเป็นตัวดึงอาหารที่แรงที่สุดในต้น (dominant sink) แย่งอาหารกันเองด้วย

• จำนวนใบต่อผลพอไหม — เอกสารอ้างเกณฑ์มากกว่า 300 ใบต่อ 1 ผล
• ผลกลุ่มปลายกิ่งเริ่มทยอยร่วงตั้งแต่สัปดาห์ที่ 5 = แย่งอาหารกันเอง
• ปลายหนามแห้งดำ หนามจีบ หรือผิวเป็นลายขี้กลาก = เพลี้ยไฟยังทำงานอยู่

ให้เนื้อสุกแก่ได้คุณภาพ และตัดให้ตรงวันที่แก่จริง

น้ำหนักแห้งเริ่มคงที่ ต้นกำลังแปลงแป้งเป็นน้ำตาลสร้างความหวาน

• จดวันดอกบานไว้หรือไม่ — ใช้เป็นฐานนับอายุผลที่แม่นกว่าการเดา
• ฝนตกหนักสะสมช่วงใกล้ตัดหรือไม่ (ต้นทางระบุว่าความหวานลดลง 3–6 องศาบริกซ์)
• เปอร์เซ็นต์น้ำหนักแห้งถึงเกณฑ์หรือยัง (หมอนทองส่งออกใช้ ≥32%)